روزهایی که بحث قطع اینترنت و ملی شدنش داغه این پرسش ها پیش میاد که :
اساسا اینترنت چطوری کار می کنه؟
چه کسی یا کسانی کنترلش می کنند؟
راه دور زدن یا دسترسی در زمان قطعی چیه؟
و قراره به کجا برسه...
من یک کامپیوتر دارم که داخلش قطعه ای داره به نام کارت شبکه . این کارت شبکه که می تونه کابلی یا وایرلس باشه کامپیوتر من رو به کامپیوترهای دیگه وصل می کنه. فرض بگیر تو دفتر کارت 10 تا لپ تاپ و موبایل داری و می خوای اینا با هم در ارتباط باشند که اگر نیاز شد با هم اطلاعاتی رو رد و بدل کنند.
اگر فقط دو تا کامپیوتر داشته باشیم در دوی اونها می تونند مستقیم به هم وصل بشن ولی اگر بیشتر بشه دیگه امکان اتصال یک به یک یا همون peer to peer به صورت همزمان دیگه نیست و نیاز هست یک دستگاه رابط بین این کامپیوترها باشه تا بتونه ارتباطشون رو برقرار کنه.
تو دانش کامپیوتر ما به این دستگاه میگیم سویچ شبکه!
توسط سویچ میشه تو یه فضای محدود تعدادی کامپیوتر یا موبایل یا هر دستگاهی که کارت شبکه داره رو به هم وصل کرد.
حالا تصور کن یک دفتر یا شرکت دیگه هم همین تجهیزات و شبکه رو داره و الان تو نیاز پیدا کردی به شبکه اونها که احتمالا با دفتر شما فاصله هم داره وصل بشی.
حالا دو تا شبکه جدا داری که هر کدوم یک سویچ ارتباطی داخلش هست و برای ارتباط بین این دو تا یا هر چند تای دیگه نمیشه با سویچی که گفتم ارتباطها رو برقرار کرد. چون سویچ محدودیتهایی داره که اگر تو شبکه های بزرگتر و شلوغتر ازش استفاده کنی باعث اختلال میشه .
این جاست که دستگاه سخت افزاری دیگه ای به نام Router یا مسیریاب شبکه وارد میشه که بین دو یا چند تا شبکه قرار می گیره و می تونه ارتباط اونها رو بر اساس چیزی به اسم Subnet برقرار کنه. (البته اینایی که میگم به شدت ساده انگاری شده که آسون بفهمی چیه وگرنه از دید تکنیکال پیچیدگی بیشتری داره)
فرض بگیر میخوای بین دو تا شبکه که فاصله جغرافیایی زیادی داره میخوای با همین روتر ارتباط برقرار کنی ولی مشکل اینه که یا باید بین این دو تا یا هرچند تا شبکه رو کابل کشی کنی یا از آنتن وایرلس بهره بگیری. اگر فاصله ها طولانی باشه عملا این کار ممکن نیست چون اون کابل هم خیلی طولانی میشه هم گرون میشه و نگهداری میخواد و از همه مهمتر اینکه باید از وسط خیابون و خونه زندگی مردم رد کنی که برسه به مقصد. این در مورد وایرلس هم همینه ، اگه قرار باشه هرکس برای ارتباطات راه دور یه آنتن سنگین بگیره و وصلش کنه ممکنه فرکانس آنتنش با یکی دیگه یکسان باشه و تداخل کنه.
اینجاست که شرکت ها و تاسیساتی بنا میشن به نام Service Provider یا سرویس دهنده شبکه
کار این شرکتها اینه که توی سطح شهر یا کشور کابل کشی های گسترده می کنند و روترها رو از طریق این کابلها به هم وصل می کنند. حالا هرکس نیاز داشته باشه مثلا شبکه دفتر یا خونه خودش در تهران رو به شبکه شرکت و دفتری در اصفهان وصل کنه از این شرکت سرویس دهنده درخواست می کنه بهش یه لینک ارتباطی بدن که بتونه از اون برای اتصال استفاده کنه. این در مورد وایرلس هم همینه!
و اینطور میشه که یک شرکت غول پیکر یا در برخی از کشورها چندین Service Provider ارتباطات بین نقاط مختلف یک کشور رو برقرار می کنند.
تصور کن کشورهای همسایه ما هم چنین امکاناتی دارند و اونها هم داخل خودشون اینطوری کابل کشی کردن
تو هم مثلا نیاز داری از دفتر ایران با دفتر ترکیه در ارتباط باشی که گاهی یک سری اطلاعات بفرستی و بگیری
بنابراین طبق توافقنامه هایی اون شرکتهای زیرساختی بزرگ (Service providerها) توسط کابل کشی ، روترهاشون رو به هم وصل می کنند تا حالا ارتباط بین شبکه ایران با ترکیه هم برقرار بشه!
این داستان همینطوری ادامه دار میشه تا همه کشورها با هم بتونند ارتباط بگیرند. گاهی ممکنه شما برای ارتباط به کامپیوتری از کشور سوییس از شبکه چند کشور دیگه به عنوان رابط استفاده کنی.
تازه این مسیر همیشه یه مسیر نیست. درستش اینه که از چندین کشور و مسیر موازی استفاده کنی که اگر یکی به مشکل خورد مسیر دوم برای رسیدن به مقصد وجود داشته باشه
البته گاهی برخی کشورهای توی مسیر اون زیرساخت رو ندارند یا زیرساختشون به هر دلیلی مناسب ارتباطاتی که میخوای نیست. اینجاست که سرویس دهنده های بزرگ اینترنتی مثل Lumen و Orange وارد میشن و با کابل کشی در بستر اقیانوس ها و بیابان ها و جاهای دیگه و یا ارتباطات ماهواره های به عنوان ستون فقرات بین قاره ای این شبکه بزرگ به درخواست دهنده ها سرویس میدن
و ما به این میگیم اینترنت!!!
اگر کشوری مثل ایران بخواد خودش رو از اینترنت جهانی قطع کنه اولا به این معنی نیست که آسیب به روند ترافیک اینترنت کشورهای دیگه میزنه و دوما به این معنی نیست که شبکه داخلش هم قطع شده باشه!
ممکنه اینترانت داخلی همچنان برقرار باشه و اون زیرساخت ارتباطات کار کنه ولی بنا به دلایل فنی یا سیاسی اقدام به بستن ترافیک مرزی روی روترها کنند!
اما داستان به همین سادگی هم نیست!
امروزه کلی از مشترکین اینترنت از خدمات دیتاسنترها و سرویس دهنده های بزرگ اینترنتی مثل گوگل و متا و غیره استفاده می کنند که وابستگی شدیدی هم به وجود آوردند .
این وابستگی ها گاهی نظام بانکی و پولی ، ساختار منابع نرم افزاری ، ساختار ارتباطات و منابع علمی و خیلی چیزهای دیگه رو در بر می گیره که این یعنی کشوری مثل ایران حتی اگر به قصد هم بخواد اینترنت رو قطع بکنه عملا شدنی نیست!!!
پس چی میشه؟
روی روترهای مرزی فیلترلیستی نوشته میشه که میگه درخواستهایی که از فلان جا به فلان جا میرن آزادن و بقیه جلوشون گرفته بشه و پردازش نشن (البته اینی که میگم خیلی پیچیده تر از اینه ولی دارم تلاش میکنم به زبان عامیانه توضیح بدم)
در نوشته های آینده همین رو ادامه میدم و میگم بعدش چه رویدادهایی رخ میده.....
